بیومکانیک و فناوری در ورزش
تأثیر خستگی بر الگوی غیرخطی هماهنگی بینمفصلی اندام تحتانی در مانور برشی سریع بازیکنان بسکتبال لیگ برتر
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
دانشجوی دکترای تخصصی،گروه آسیب شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
چکیده
مقدمه: الگوهای هماهنگی بینمفصلی نقش مهمی در اجرای مانورهای جانببهجانب سریع، مانند برشی جهت در بسکتبال دارند. پژوهشها نشان دادهاند که خستگی میتواند موجب تغییرات معنیدار در سازماندهی عصبی–عضلانی و افزایش بارگذاری غیرطبیعی بر مفاصل اندام تحتانی شود، اما میزان و الگوی دقیق این تغییرات هنوز بهطور کامل شناخته نشده است .هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر خستگی ناشی از پروتکل شبیهساز مسابقه بسکتبال بر الگوی هماهنگی بین مفاصل مچ پا، زانو و لگن با استفاده از شاخص زاویه فاز نسبی پیوسته (CRP) و شاخص پایداری آن، در کنار تحلیل متغیرهای کینماتیکی کلیدی در فاز فرود است.
روش پژوهش: ۲۰ بسکتبالیست مرد لیگ برتر (سن ۲۴.۵±۲.۲ سال) در یک طرح درونگروهی شرکت کردند. آزمودنیها مانور برشی سریع را پیش و پس از اجرای پروتکل BBSPFT انجام دادند. کینماتیک سهبعدی با سیستم اپتیکی ده دوربینه ثبت شد. هماهنگی بین جفتمفصلهای مچ–زانو و زانو–لگن محاسبه شد. متغیرهای وابسته شامل میانگین CRP، انحراف معیارCRP ، زمان رسیدن به اوج سرعت جانبی و شاخصهای کینماتیکی زانو بودند. دادهها با t وابسته و اندازه اثر کوهن تحلیل شدند.
یافتهها: پس از خستگی، میانگین CRP در هر دو جفتمفصل به سمت الگوهای کمتر همفاز (p<0.01) تغییر کرد. انحراف معیار CRP افزایش معنیدار یافت و بیانگر کاهش پایداری الگوی هماهنگی بود. زمان رسیدن به اوج سرعت جانبی افزایش (p<0.05) و حداکثر فلکشن زانو در فرود کاهش یافت (p<0.01).
نتیجهگیری: خستگی ناشی از فعالیت خاص بسکتبال باعث تغییرات غیرخطی و ناپایدار در الگوی هماهنگی اندام تحتانی میشود که میتواند استراتژیهای حرکتی ورزشکار را تغییر دهد و احتمال بارگذاری مضر بر مفصل زانو را افزایش دهد. این نتایج کاربردهای مهمی در طراحی تمرینات پیشگیرانه و مداخلات اصلاح الگوی حرکت دارند.
کلیدواژهها
)